ENBİYA SURESİ 10. AYET ÜZERİNDE DÜŞÜNMEYENLER, KUR'AN'IN AMACINI ÖZÜNÜ ANLAYAMAZLAR.
Bu makalemde sizlere hatırlatmak ve üzerinde düşünmenize vesile olmak istediğim bazı ayetler var. Lütfen bu ayetler üzerinde dikkatle düşünelim. Bizlere öğretilenleri bir kenara koyalım, bakalım Allah bu ayetlerinde bizleri sorumlu olduğumuz Kur'an'da nasıl uyarıyor ve hangi bilgileri veriyor ki dini kullananların, saptıranların elinde hiçbir dayanakları olmasın.
Enbiya 10: ANDOLSUN, SİZE ÖYLE BİR KİTAP İNDİRDİK Kİ, SİZİN BÜTÜN ŞEREF VE ŞANINIZ ONDADIR. HÂLÂ AKLINIZI KULLANMAYACAK MISINIZ? (Diyanet meali)
Bu ayet, Kur'an'ın insan hayatındaki merkezi rolünü, insanın kimlik ve itibar arayışının formülünü ve akıl ile vahiy arasındaki sarsılmaz bağı en net şekilde ortaya koyan ayetlerden biridir. Ayette geçen "zikrukum" kelimesi; öğüt, hatırlatma, şan, şeref ve uyanış gibi çok geniş anlamlar barındırır. Kur'an bütünlüğü dikkate alındığında, bu ayetten çıkarılacak temel dersler şunlardır diyebiliriz. Hakiki Şeref ve İtibar Vahiydedir diyerek, bu konuya dikkatimizi çekiyor. Ayet, insanın bireysel ve toplumsal olarak asıl değerini ve "şerefini" ancak Allah'ın indirdiği kitaba tutunarak, onun ipine sarılarak kazanabileceğimizi ilan eder. İnsanlar güç, zenginlik veya soy gibi geçici unsurlarda üstünlük ararken, Kur'an gerçek kalıcı değeri kendi rehberliğine, KUR'AN'A bağlar.
Kur'an bütünlüğünde bu ayet üzerinde düşündüğümüzde bu mesaj, Zuhruf Suresi 44. ayetteki "ŞÜPHESİZ BU KUR’AN, SANA VE KAVMİNE BİR ŞEREFTİR/ÖĞÜTTÜR. YAKINDA ONDAN SORGUYA ÇEKİLECEKSİNİZ" ifadesiyle doğrudan örtüşür. Kur'an, Müslümanları tarihin kurucu bir öznesi haline getiren yegane unsurdur. Kur'an insanın gündemini ve doğasını İnşa eder. Ayetin "İÇİNDE SİZE DAİR HATIRLATMALAR/BİLGİLER VARDIR" boyutu, Kur'an'ın insanı insana anlatan, onun iç dünyasını, zaaflarını, potansiyelini ve varoluş amacını barındıran bir aynadır. Kur'an'ı okuyan her insan, aslında kendi hakikatini ve hikayesini okur. Onun içinde kendimizi ancak KUR'AN'DA BULABİLİRİZ, RİVAYET SANI GİBİ BEŞERİ KAYNAKLARDA DEĞİL. Allah ayetinde ne diyordu? “SİZE ÖYLE BİR KİTAP İNDİRDİK Kİ, SİZİN BÜTÜN ŞEREF VE ŞANINIZ ONDADIR.”
Vahiy, aklı devre dışı Bırakmaz; Aksine akletmeyi emreder. Ayetteki "HÂLÂ AKLINIZI KULLANMAYACAK MISINIZ?" sorusu, İslam'da din ile aklın asla çelişmediğini gösterir. Allah, gönderdiği kitabın doğruluğunu, tutarlılığını ve insana kattığı değeri fark edebilmek için insanı düşünmeye ve analiz etmeye çağırır. Kur'an'a göre akıl, vahyin getirdiği hakikatleri kavrayan en büyük nimettir. Kur'an genelinde Hâlâ akletmez misiniz? ve Hâlâ düşünmez misiniz? gibi ifadeler birçok kez tekrarlanır. İnanmak, körü körüne bir teslimiyet değil; AKLİ BİR SÜZGEÇTEN GEÇEREK TESLİM OLMAKDIR. Allah'ın istediği imanda budur. Kur'an Mucizesi Her Çağ İçin Yeterlidir. B ayet, Allah'ın Resulünden sürekli gökten olağanüstü mucizeler indirmesini isteyen müşriklere bir cevaptır. Allah, insanlığın önündeki en büyük, en kalıcı ve dinamik mucizenin "Kur'an'ın kendisi" olduğunu vurgular. Peki bizler bu gerçeğin farkında mı İslam'ı yaşıyoruz, yoksa her bilgi Kur'an'da yazmaz diyerek, kendimizi ellerimizle adeta ateşe mi atıyoruz? Ankebut Suresi 51. ayette belirtilen, "KENDİLERİNE OKUNMAKTA OLAN KİTAB’I, SANA İNDİRMİŞ OLMAMIZ ONLARA YETMEDİ Mİ?" ayetiyle tam bir uyum içindedir. Başka bir mucize aramaya gerek yoktur; adaleti, ahlakı ve hidayeti düzeni getiren bu kitap en büyük kanıttır. ÖZET OLARAK, ENBİYÂ 10 BİZE REHBER OLARAK BAŞKA KAYNAKLARDA ŞAN, ŞEREF VE KURTULUŞ ARAMANIN BEYHUDE OLDUĞUNU; AKLI ÖZGÜRLEŞTİRMENİN YOLUNUN VAHYİN İNŞA ETTİĞİ BİR ZİHNE SAHİP OLMAKTAN GEÇTİĞİNİ ÖĞRETİR.
Allah bizler için Kur’an'ın yeteceğini, hatta hayatımızın özünün, yaşam rehberinin, şan ve şerefimizin yolunun yalnız Kur’an'dan geçtiğini, asla bunun dışına çıkmamamız gerektiğini söylüyor. Siz bu uyarıyı aldıktan sonra, KUR’AN BENİM AMELİ İBADETLERİMİ GEREKTİĞİ GİBİ AÇIKLAMAMIŞ, BEN BU BİLGİLERİ KUR’AN DIŞINDAN GELEN SÖZLÜ RİVAYET BİLGİLERDEN HADİSLERDEN ÖĞRENİYORUM, DEMEMİZ NORMAL Mİ? Hani şan ve şerefimiz yalnız Kur’an daydı. Hani yalnız Kur’an'ın ipine sarılacaktık. Hani Kur’an'dan sorumluyduk. Hani biz kitapta hiçbir eksik bırakmadık diyordu Allah. Yoksa bu uyarılara kulak mı tıkadık, atalarımızın inançlarını yaşamak adına? Değerli din kardeşlerim. Bizlerin asla unutmaması gereken bir konu var, oda Allah'ın elçisinin ÜMMİ oluşudur. BU KONU İSLAM TOPLUMUNDA ADETA GİZLENİYOR. Kur’an'ın ÜMMİ kelimesine, ÜMMİ toplumuna verdiği anlamı, eğer bizler doğru anlayabilirsek Kur'an'dan, bugün Allah'ın Resulünün adına uydurulan tüm iftiraların, sözlerin gerçek olmadığı ortaya çıkacaktır.
Allah'ın Resulü ÜMMİYDİ yani ne Yahudi’ydi nede Hıristiyan toplumuna tabiydi. Söyledikleri gibi ümmi okuma yazma bilmeyen anlamında değildir. Allah'ın elçisi, Hiçbir ehli kitaba tabi değildi ama doğruların arayışındaydı. Onun içindir ki, ALLAH'IN RESULÜNÜN DİNİ KONULARDA HİÇBİR BİLGİSİ YOKTU. Hatırlayınız Allah bu konuya açıklık getirmek için, ne diyordu elçisine hitaben. “SEN KİTAP NEDİR, İMAN NEDİR BİLMEZDİN. FAKAT BİZ KUR'ÂN'I, KULLARIMIZDAN DİLEDİĞİMİZİ DOĞRU YOLA İLETTİĞİMİZ BİR NUR YAPTIK.” (Şura 52) Bakın Allah'ın resulü, elçi olmadan önce, hiçbir inanca tabi değilmiş. Ayette de açıkça sen kitap nedir, iman nedir bilmezdin diyor. Bu bilgiyi Allah bizlere neden bildiriyor, bunun maksadını mutlaka anlamalıyız. Eğer anlamadan üstünü örtersek, bu konuda Allah'ın bizlere anlatmaya çalıştığı çok önemli gerçekleri anlayamayız. Ayette geçen bu ifade, vahyin kaynağına ve Kur'an'ın insan hayatındaki dönüştürücü gücüne dikkat çeker. Allah'ın doğrudan Hz. Muhammed'e hitap ederek verdiği bu örnek, hem vahyin gerçekliğini kanıtlamak hem de insanlara hidayet yolunun, YALNIZ KUR'AN'DAN GEÇTİĞİNİ GÖSTERMEK AMACINI TAŞIR.
Allah Kur'an'da bu örneği özellikle neden vermiştir konu üzerinde düşünelim. İlk söyleyeceğimiz Kur'an'ın beşeri bir söz olmadığını kanıtlamak amacını taşıyor diyebiliriz. Mekkeli müşrikler Hz. Muhammed'in Kur'an'ı kendisinin yazdığını veya başkalarından öğrendiğini iddia ediyordu. Ayet, Resulün vahiyden önce ilahi kitaplar hakkında bilgisi olmadığını hatırlatarak, bu eserin tamamen ilahi bir mucize olduğunu gösterir. İnsan aklı tek başına doğruyu ve yanlışı bulmakta yetersiz kalabilir. Bu ifade, ilahi rehberlik olmadan en erdemli insanın bile iman esaslarını ve dinin ayrıntılarını kendi başına keşfedemeyeceğini özellikle vurgular. Yani doğru yolu gösteren Rabbimiz, yani onun kitabı Kur'an'dır. Ayrıca bu ayet çok önemli bir konuya da açıklık getirip Resulüne/Elçisine verdiği görevide netleştirir. Hz. Muhammed'in bir ilah veya gaybı bilen olağanüstü bir varlık değil, Allah'ın lütfuyla aydınlanan bir kul ve elçi olduğunu hatırlatır.
Bu ayetten alacağımız çok önemli derslere gelince. Kur'an bizler için yol gösterici ve ışıktır. Ayette Kur'an'ın "NUR" olarak tanımlanması, onun karanlıkta kalan akılları ve kalpleri aydınlattığını ifade eder. Hayatın karmaşasında, doğru yönü bulmak için beşeri kaynaklara değil, bu ışığa tutunmak gerekir. Hidayet Allah'ın bir lütfudur. İnsanın kendi çabasıyla bilgi edinmesi önemli olsa da gerçek imana ve doğru yola ulaşması ancak kişinin çabası ve Allah'ın yardımıyla gerçekleşir. Bu durum kişiyi kibirden uzaklaştırıp şükre yöneltir. İNSANIN HAYATININ BİR DÖNEMİNDE HAKİKATTEN HABERSİZ OLMASI, ONUN İLERİDE EN YÜKSEK MERTEBELERE ULAŞMASINA VE BAŞKALARINA REHBERLİK ETMESİNE ENGEL DEĞİLDİR. Önemli olan ilahi mesaja kalbi açmak, onunla buluşabilmek için çaba harcamaktır. Sorumluluk ve rehberlik bilinci taşımak çok önemlidir. Aydınlanan bir kulun görevi sadece kendini kurtarmak değil, ayetin devamında belirtildiği gibi İNSANLARI DOSDOĞRU YOLA ÇAĞIRMAKTIR. Kur'an'a davet çabası, iman eden her Müslümanın görevidir.
Dilerim Kur'an gerçekleri ile buluşabilmek adına çaba harcayan ve çevresini dostlarını da batıl ve hurafeden uzak, yalnız Kur'an'a davet eden, Allah'ın azınlık halis kulları arasında oluruz.
Saygılarımla
Haluk GÜMÜŞTABAK